Sỏi thận – bệnh thường gặp của người Việt

2-12% người Việt mắc sỏi tiết niệu, trong đó sỏi thận chiếm tới 40%, khiến VN nằm trong nhóm “vùng sỏi toàn cầu”.

Phó giáo sư Vũ Lê Chuyên, chủ toạ Hội Tiết Niệu – Thận học VN, cho biết thông tin trên, ngày 22/8. Sỏi tiết niệu có thể gặp ở bất kỳ vị trí nào trong đường tiểu như thận, niệu quản, bóng đái và niệu đạo nam giới. Niệu đạo nữ rất ngắn nên không tạo sỏi. Đây là những tinh thể rắn hình thành từ các khoáng vật trong nước tiểu, bóng đái, thận, niệu đạo.

Nguy cơ mắc sỏi tiết niệu nói chung phụ thuộc vào các yếu tố như địa lý, khí hậu, chủng tộc, cơ chế ăn uống và di truyền. Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm góp phần làm tăng tỷ trọng sỏi niệu tại VN, trong vùng có tỷ trọng mắc bệnh sỏi tiết niệu cao, gọi là “vùng sỏi toàn cầu”.

Sỏi thận thường gặp nhất, có thể gây đau quặn bụng, thận ứ nước, tiểu rắt, buốt… Các viên sỏi, còn gọi là sạn, thường nhiều kích cỡ, số lượng ít hay nhiều tùy cá thể, có người mắc hàng trăm viên sỏi thận.

Bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi và các nam nữ.

Kỹ thuật điều trị sỏi thận hiện nay có nhiều tiến bộ. Theo phó giáo sư Chuyên, với sỏi thận kích thước nhỏ, người bệnh có thể điều trị bằng cách uống nước nhiều và sử dụng thuốc tan sỏi hoặc tống xuất sỏi. Với sỏi thận có kích thước lớn, không thể điều trị bằng nội khoa, cần tới các phương pháp như tán sỏi ngoài thân thể, tán sỏi thận qua da, phẫu thuật nội soi hay mổ mở.

READ  Trà hoa cúc thơm ngon, an thần nhưng uống đúng thời khắc này thì không chỉ giúp quý khách ngủ ngon!

Các hướng dẫn mới nhất về điều trị sỏi thận từ các Hội Tiết niệu Mỹ, châu Âu hiện không còn đề cập vai trò mổ mở, thay vào đó là phương pháp tán sỏi thận qua da với nhiều ưu điểm. Phương pháp này đang được ứng dụng tại nhiều nơi trên toàn cầu và tại các bệnh viện chuyên điều trị sỏi thận ở VN.

“Trong phẫu thuật tán sỏi thận qua da, chưng sĩ tạo ra một đường hầm tiếp cận viên sỏi từ ngoài da tại vùng hông lưng”, phó giáo sư Chuyên phân tích. Đường hầm có kích thước khoảng một cm nên vết rạch da rất nhỏ. chưng sĩ sẽ đưa vũ trang vào qua đường hầm này để tán vỡ vụn sỏi và lấy các mảnh nhỏ ra ngoài.

Nếu mổ mở, người bệnh phải chịu một đường mổ dài khoảng 15 cm ở vùng hông lưng. Vết mổ cắt đứt cơ vùng hông lưng, tổn thương thần kinh, xương sườn số 12 và mô xung quanh thận. Trong mổ mở, các lớp cân, cơ sử dụng dao điện để cắt đốt, bể thận hoặc kèm chủ mô thận được xẻ ra để lấy sỏi.

Bác sĩ nội soi tán sỏi thận qua da tại Bệnh viện Bình Dân. Ảnh: Trần Nhung.

chưng sĩ nội soi tán sỏi thận qua da tại Bệnh viện dân dã. Ảnh: Trần Nhung.

Tổn thương sau mổ mở là khá lớn, yêu cầu thời kì sau phẫu thuật kéo dài, lâu hồi phục và mức độ đau sau mổ nhiều. Sau phẫu thuật, vùng quanh thận đã xâm lấn sẽ hình thành mô xơ dính. Người bệnh có sỏi tái phát thì việc tiếp cận trong những lần sau phức tạp, tăng nguy cơ tổn thương như chảy máu, nhiễm trùng, phạm vào ruột, thoát vị vết mổ…

READ  Thêm 4.271 ca Covid-19 sáng 4/8 , Bình Dương vượt 20.000 ca

Phó giáo sư Chuyên tiến công giá, lấy sỏi qua da thể hiện vai trò quan yếu trong điều trị các trường hợp sỏi thận tái phát. Kỹ thuật tạo đường hầm trực tiếp tới sỏi sẽ giúp giảm cảm giác đau do vết mổ ở các lần can thiệp sỏi tiếp theo.

Ưu điểm của kỹ thuật lấy sỏi qua da so với mổ mở là người bệnh được điều trị ít xâm hại, bảo tồn công dụng thận, phục hồi nhanh sau mổ và thời kì nằm viện ngắn. Phương pháp này có thể ứng dụng cho cả các trường hợp sỏi lớn hoặc thất bại với điều trị nội khoa hoặc tán sỏi ngoài thân thể.

Tuy nhiên, kỹ thuật này có một số biến chứng. Hướng dẫn điều trị sỏi niệu của Hội Tiết niệu châu Âu năm 2018 đề cập một tỷ trọng nhỏ các biến chứng gồm sốt, tràn khí, tràn máu, tổn thương phổi, nhiễm trùng huyết, tổn thương nội tạng, thuyên tắc mạch, rò nước tiểu, tử vong.

Sách Campbell-Walsh-Wein Urology phiên phiên bản năm 2020, được xem là sách giáo khoa “gối đầu giường” của các chưng sĩ tiết niệu toàn cầu, nêu: “Ngay cả đối với chưng sĩ tiết niệu có kinh nghiệm nhất, các biến chứng có thể xảy ra sau phẫu thuật lấy sỏi qua da, với các biến chứng lớn 7% và các biến chứng nhỏ có thể tới 25%”. Tuy nhiên tất cả những biến chứng này đều có tỷ trọng thấp hơn mổ mở.

READ  bác bỏ sĩ cảnh báo chỉ trong 1 tháng qua tiếp nhận hơn 10 trẻ bị đuối nước, nhiều trường hợp tử vong

tỷ trọng sạch sẽ sỏi của tán sỏi thận qua da lên tới 90%, tùy mức kinh độ nghiệm của chưng sĩ, đặc tính của sỏi và vũ trang được sử dụng. Các nguyên nhân chính dẫn tới thất bại trong tán sạch sẽ sỏi là không tiếp cận được các đài thận chứa các viên sỏi, hình ảnh phẫu trường khó quan sát rõ do máu che mờ, kỹ thuật và thành phần sỏi.

Lê Phương