Thảm họa do sai trái vaccine thế kỷ 20

Ngày 12/4/1955, chính phủ Mỹ công bố vaccine trước tiên phòng bệnh bại liệt, nhưng mà không biết lô hàng chứa virus bại liệt sống khiến 40.000 đứa trẻ mắc bệnh.

Việc vội vàng phê duyệt một loại vaccine chưa được chứng minh trọn vẹn về độ an toàn và hiệu quả từng khiến các đợt dịch bệnh không đáng có bùng lên tại Mỹ.

Ngày 27/8, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ vạch ra kịch quý khách dạng phê duyệt vaccine Covid-19 vào tháng 11 năm nay. Cơ quan cai quản Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) cũng cân nhắc chấp thuận nguy cấp đối với các “ứng viên” thử nghiệm lâm sàng thời đoạn cuối.

Để được FDA cấp phép một loại vaccine, các nhà khoa học phải tích lũy trọn vẹn dữ liệu thông qua thử nghiệm lâm sàng, với số tự nguyện viên lớn để chứng minh vật phẩm an toàn và hiệu quả. Sau đó, các chuyên gia mất nhiều tháng liền để tiến công giá.

Nếu quá vội vàng, kết quả để lại không mấy tốt đẹp. Điều này từng được chứng minh trong quá khứ.

Lô vaccine bại liệt bị lỗi

Ngày 12/4/1955, chính phủ Mỹ công bố loại vaccine trước tiên phòng bệnh bại liệt ở trẻ nhỏ. Chỉ sau vài ngày, các phòng thí nghiệm khắp cả nước bắt tay sinh sản hàng nghìn lô vaccine. Những lô hàng ngày vô tình chứa virus bại liệt sống, gây ra một đợt bùng phát diện rộng.

READ  Táo ta chứa lượng vitamin nhiều gấp 10 lần cam quýt

Khi ấy, hơn 200.000 trẻ em được tiêm chủng.

Tiến sĩ Howard Markel, giáo sư nhi khoa, giám đốc Trung tâm Lịch sử y khoa, cho biết: “40.000 trẻ em mắc bại liệt. Một số chỉ bị bệnh nhẹ, hàng trăm em khác liệt vĩnh viễn, khoảng 10 trẻ tử vong”.

Trẻ em tại Pakistan được uống vaccine bại liệt, ngày 20/7. Ảnh: Reuters

Trẻ em tại Pakistan được uống vaccine bại liệt, ngày 20/7. Ảnh: Reuters

Chính phủ Mỹ tức thì đình chỉ chiến dịch chủng ngừa cho tới khi xác định vấn đề xảy ra.

Tuy nhiên, các chương trình giám sát nghiêm nhặt sau đó không phát hiện một hiểm họa khác của lô vaccine bại liệt. Từ năm 1955 tới 1963, khoảng 10% tới 30% số liều tiêm bị nhiễm virus simian 40 (SV40) – mầm bệnh gây ung thư.

“Virus phát triển trên mô khỉ (sử dụng để thử nghiệm vaccine). Những con khỉ này được đưa vào từ Ấn Độ, số lượng khoảng hàng chục nghìn con. Chúng bị nuôi nhốt trong lồng ở điều kiện không lý tưởng. Có những con chết trên đường đi, nhiều con nhiễm bệnh và virus lây lan nhanh chóng”, S. Lochlann Jain, một chuyên gia nhân chủng học, giảng giải.

Các nhà khoa học nghĩ rằng chất formaldehyde họ sử dụng trong phòng thí nghiệm có thể xoá sổ mầm bệnh. Song họ đã sai trái. Virus từ vaccine lây lan sang hàng triệu người Mỹ.

Vụ việc sau đó đã được giải quyết ổn thỏa. CDC nhấn mạnh hiện không có vaccine bại liệt nào chứa SV40.

READ  Bộ trưởng Y tế: 'Số ca nhiễm tăng, tử vong đã giảm'

Dịch cúm “chưa từng xuất hiện”

Năm 1976, các nhà khoa học Mỹ dự đoán về một đại dịch mới trong tương lai, được gọi là “cúm lợn”. Hơn 40 năm sau, một số sử gia y khoa gọi đây là “đại dịch chưa từng xuất hiện”.

“Về cơ quý khách dạng, cố vấn của Tổng thống Gerald Ford cho rằng cả nước sắp trải qua đại dịch tồi tệ ngang với cúm Tây Ban Nha. Ông Ford được khuyến khích phê duyệt một loại vaccine điều chế vội vàng. Khi đang gặp phải tình huống căng thẳng, họ hành động cực nhanh chóng”, Michael Kinch, giáo sư tại Đại học Washington, cho biết.

Chính phủ Mỹ đã phát động chương trình tiêm vaccine bắt buộc. Theo CDC, 40 triệu người đã được chủng ngừa cúm lợn chỉ trong 7 tháng. Nhiều người sau đó mắc chứng rối loạn thần kinh, còn gọi là hội chứng Guillain-Barre, có thể phát triển khi nhiễm trùng, hiếm khi xảy ra sau tiêm vaccine sống.

Trẻ em tại Mỹ được tiêm vaccine phòng cúm năm 2013. Ảnh: Reuters

Trẻ em tại Mỹ được tiêm vaccine phòng cúm năm 2013. Ảnh: Reuters

CDC cho biết tỷ trọng gặp biến chứng Guillain-Barre ở những người tiêm vaccine cúm lợn khi ấy là một trên 100.000 người. vì thế, Mỹ đã dừng chương trình để điều tra.

“Đó là một sự thất bại. Tin tốt là chưa bao giờ có ‘cúm lợn’ xảy ra ( Mỹ). Chúng tôi an toàn, nhưng điều này nhắc nhở những rủi ro tiềm tàng”, tiến sĩ Howard Markel nói.

READ  Thêm 100 ca Covid-19 hôm nay trưa 14/6 tại Bắc Giang 69, TP HCM 26, Hà Nội 4, Hà Tĩnh một

Dù vậy, hiện nay, vaccine vẫn là một trong những chế phẩm sinh vật học an toàn nhất trên trái đất. Hàng năm, vaccine bại liệt đã bảo vệ hàng trăm triệu trẻ em trên trái đất khỏi các biến chứng vĩnh viễn như liệt tủy sống, liệt hành tủy, suy hô hấp… Nhờ các chương trình tiêm chủng chủ động, nhiều quốc gia trên trái đất đã xoá sổ hoàn toàn mầm bệnh từng được coi là nỗi ám ảnh ở thập niên 50.

Khi Covid-19 vẫn đang diễn biến phức tạp, các chuyên gia cũng cho rằng vaccine là chìa khóa duy nhất đưa quả đât thoát khỏi đại dịch đã kéo dài gần 9 tháng. Nga và Trung Quốc mới đây đã phê duyệt nguy cấp những vaccine trước tiên ngừa nCoV. Cả nhị đều được chứng minh là an toàn và hiệu quả trong thử nghiệm thời đoạn một và nhị. Chương trình tiêm chủng tại nhị nước cũng hoàn toàn tự nguyện.

Thục Linh (Theo CNN)

About Mai Nguyen Anh

Check Also

4 dấu hiệu cho thấy cơ thể đang bị thiếu hụt vitamin E nghiêm trọng

Vitamin E thường được gọi là tocopherol và thực hiện rất nhiều chức năng. Nó …