Đại dịch tiếp theo có thể sớm bùng phát

Giữa lúc Covid-19 diễn biến phức tạp, chuyên gia đạo báo đại dịch mới có nguồn gốc động vật tiếp theo có thể bùng phát bất kỳ lúc nào.

Theo Tổ chức Y tế toàn cầu (WHO), mỗi năm có khoảng một triệu người bệnh, hàng nghìn ca tử vong do mầm bệnh từ động vật. Trong ba thập kỷ qua, hơn 30 loại vi khuẩn, virus có năng lực lây truyền sang người được phát hiện. Trong đó, trên 70% có nguồn gốc động vật.

Đại dịch Covid-19 được nhiều người cho rằng hiếm xảy ra, song các nhà khoa học cho biết véc tơ vận tốc tức thời xuất hiện các đại dịch đang tăng lên đáng kể do khoảng cách xúc tiếp giữa loài người và động vật ngày càng thu hẹp.

Từ SARS xuất hiện gần 20 năm trước, tới dịch sốt Tây sông Nile, Ebola, Zika, Covid-19, hồ hết đều do virus bắt nguồn từ các loài dơi gây ra. Chúng có thể lây lan giữa người với người khi ho, hắt xì, hoặc qua các vật chủ trung gian như muỗi.

“Khoảng cách giữa các đợt bùng phát dịch ngày càng ngắn lại”, giáo sư Tracey McNamara, giáo sư bệnh học tại Đại học Khoa học Sức khỏe Western nhận định.

“Chúng ta chỉ có thể chịu đựng một đợt bùng phát mỗi thập kỷ”, Peter Daszak, chủ toạ EcoHealth Alliance, cho hay. Ông nhấn mạnh đây không chỉ là mối đe dọa tới sức khỏe số đông nhưng mặc cả nền kinh tế toàn cầu.

READ  Phi công người Anh hồi hương bằng phi cơ thương nghiệp
Các cá thể dơi ăn quả có thể là nguồn gốc lây truyền dịch bệnh. Ảnh: Smith Sonian

Các cá thể dơi ăn quả có thể là nguồn gốc lây truyền dịch bệnh. Ảnh: Smith Sonian

Covid-19 không nằm ngoài dự đoán của giới khoa học. Suốt nhiều thập kỷ, các chính trị gia và người dân liên tục được cảnh báo về một “mối đe dọa quả đât” bắt nguồn từ động vật hoang dại, thú nuôi, và những loại virus động vật mang.

Nếu không có các giải pháp theo dõi, giám sát thích hợp, loài người sẽ rơi vào thế thụ động trong nỗ lực ngăn chặn virus lây lan toàn cầu.

Mối nguy bệnh dịch vượt ngoài tầm kiểm soát ngày càng gần loài người. Dân số đông hơn, tương tác với động vật hoang dại tăng lên. Việc chặt phá rừng làm thay đổi HST, đẩy động vật hoang dại rời rừng, xâm nhập sâu hơn vào các số đông loài người sinh sống.

Ngoài ra, hệ thống an toàn vệ sinh kém tạo môi trường lý tưởng cho vi trùng phát triển. Khi loài người và động vật sống gần nhau, vi khuẩn và virus đơn giản nhảy từ loài này sang loài khác.

Một khi loài người nhiễm bệnh từ động vật, họ có thể mang mầm bệnh đi khắp nơi trên toàn cầu, nhờ sự thuận tiện trong vận chuyển giữa các quốc gia, châu lục. Nạn buôn bán động vật ngoại lai phi pháp có thể diễn ra xuyên biên giới nhưng mà không bị phát hiện, mang theo vi khuẩn, virus chết người.

READ  Thang điểm tiên lượng nguy cơ tử vong bệnh nhân Covid-19

“Một số tác nhân dịch tễ học cũng được chứng minh là điều kiện tiện lợi khiến mầm bệnh xâm nhập vào số đông có miễn nhiễm kém. Chúng bao gồm gồm chuyển đổi khí hậu, phát triển công nghiệp, thay đổi HST, bất đồng đẳng xã hội”, tiến sĩ John Brownstein, nhà dịch tễ học, trưởng phòng ban thay đổi của Bệnh viện Nhi Boston, nói.

Một trong những đoạn đường phổ quát nhất mầm bệnh đi từ động vật sang người là xúc tiếp trực tiếp với dịch thể nhiễm bệnh, như nước miếng, máu, nước tiểu, phân. Gián tiếp, loài người có thể xúc tiếp mầm bệnh qua đất, thực vật trong môi trường sống của động vật, hoặc qua đường ăn uống.

Một khu chợ buôn bán động vật hoang dã tại Indonesia, năm 2017. Ảnh: AFP

Một khu chợ buôn bán động vật hoang dại tại Indonesia, năm 2017. Ảnh: AFP

Các chuyên gia cho rằng chính phủ các nước cần tập trung đầu tư tài trợ tiền tài vào các chương trình nghiên cứu, ngăn chặn dịch bệnh lây lan. Các nhà sinh vật học, động vật học, chưng sĩ thú y cần chung tay theo dõi động vật và những người tương tác với động vật.

“Dập tắt các đợt bùng phát nhỏ lẻ giúp các chính phủ tiết kiệm phung phí hơn nhiều lần nỗ lực kiểm soát các đại dịch lớn”, Daszak nói.

Tại Mỹ, virus dại và các bệnh thực vật có hại cho mùa màng được theo dõi sát sao.

Đông Nam Á đang nỗ lực xác định các bệnh dịch tiềm tàng bằng cách tăng cường xét nghiệm cả người và động vật, khác lạ ở những vùng virus có thể lây lan mạnh mẽ, hoặc tìm được vật chủ mới.

READ  Bộ trưởng Y tế yêu cầu cấp đủ phương tiện cho các trung tâm ICU

“Chúng ta chỉ biết cách tìm các bệnh đã biết”, tiến sĩ Tracey McNamara, giáo sư bệnh học tại Đại học Khoa học Sức khỏe Western, nói.

Bà hy vọng bằng hình thức khuyến khích chưng sĩ thú y trao đổi phát hiện với nhau, các chuyên gia có thể nhanh chóng xác định nguồn gốc của một đợt bùng phát trước khi nó lây lan.

“Những nỗ lực giám sát dịch bệnh từ động vật trong tương lai nên bao gồm sự phối hợp ngặt nghèo giữa các cơ quan y tế của cả loài người và động vật, nông nghiệp và sức khỏe số đông”, Brownstein ngã sung.

Lê Hằng (Theo ABC News)

About Mai Nguyen Anh

Check Also

Thói quen uống nước rút ngắn tuổi thọ

Một tách cà phê espresso tiếp thêm sức mạnh cho bạn trong những cuộc họp …