Giải mã cách muỗi chọn người để đốt

thân thể người có lượng hợp chất Decanal nhiều hơn so với động vật khác, giúp muỗi dễ định vị, hút máu và truyền một số loại virus gây bệnh.

Muỗi là nguồn truyền nhiễm của một số bệnh vô cùng nguy hiểm như Zika, sốt xuất huyết, sốt rét. Trong hơn 3.000 loài muỗi trên toàn cầu, những loài hút máu người chỉ chiếm số lượng nhỏ. tới nay, trái đất còn chưa hiểu rõ về cách muỗi lần theo mùi hương trên thân thể nhân loại. Trong khi đó, nghiên cứu về tài năng này được cho là có thể giúp cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Carolyn McBride, phó giáo sư sinh thái học và sinh vật học tiến hóa tại Học viện Khoa học Thần kinh Princeton ở New Jersey đã làm rõ tầm quan yếu của điều này.

Bà cho biết: “Mỗi khi một loài muỗi tiến hóa thành sinh vật hút máu người – chỉ mới xảy ra nhị hoặc ba lần – chúng đều trở thành vật trung gian truyền bệnh”.

Đó là lý do vì sao cần nghiên cứu cách muỗi định vị nhân loại dựa trên mùi hương.

Giáo sư McBride đã nghiên cứu về loài muỗi Aedes aegypti, hay còn gọi là “muỗi sốt vàng”, nhiều năm. Muỗi Aedes aegypti cũng là vật trung gian truyền nhiễm cả bệnh sốt xuất huyết, Zika và chikungunya.

Bà cho biết: “Muỗi chủ yếu chọn con mồi dựa trên mùi hương. không giống nhau, chỉ có muỗi cái hút máu vì chúng cần nguồn thức ăn này để đẻ trứng. Vì vậy việc xác định vì sao một muỗi cái lại chọn một nhân loại cụ thể để hút máu nhưng không phải một loài động vật tâm huyết khác là vô cùng quan yếu”.

READ  Ba người Quảng Nam ngộ độc sau ăn pate Minh Chay

Christopher Potter, phó giáo sư khoa học thần kinh tại Trung tâm sinh vật học giác quan, Đại học Johns Hopkins, cho rằng khi xác định được cách muỗi định vị con mồi, chúng ta có thể sử dụng các loại thuốc hoặc mồi nhử để dụ muỗi tránh xa nhân loại, ngăn ngừa sự lây lan của dịch bệnh nguy hiểm.

Tuy nhiên, đây không phải công việc đơn giản, vì mùi của các loài động vật, bao gồm cả nhân loại, được tạo thành từ hàng trăm hợp chất hóa học trộn lẫn với nhau theo những tỷ trọng cụ thể.

Giống muỗi Aedes châu Phi chỉ cắn động vật (trái) và muỗi Aedes chỉ cắn người (phải). Ảnh: Carolyn McBride

Giống muỗi Aedes châu Phi chỉ cắn động vật (trái) và muỗi Aedes chỉ cắn người (phải). Ảnh: Carolyn McBride

McBride cho biết: “Các hợp chất hóa học có trong mùi thân thể người về cơ phiên bản giống với động vật khác. Sự không giống nhau là do tỷ trọng và sự nhiều chủng loại của các hợp chất có trong mùi thân thể người”.

Mỗi con muỗi cái, khi lựa chọn con mồi của mình, đều phải thực hiện những tính toán hóa học phức tạp để phân giữa một nhân loại và các giống loài khác như chó, mèo hay một bông hoa.

Zhilei Zhao, nghiên cứu sinh tại trung tâm của giáo sư McBride, đã mô tả công việc của phòng nghiên cứu: “Chúng tôi ghi lại tất cả các hoạt động của não bộ muỗi cái khi chúng xúc tiếp với các chiết xuất từ mùi thân thể người và động vật. Phải mất 4 năm để phát triển loại thuốc thử di truyền quan yếu, hệ thống cung ứng mùi và phương pháp phân tích”.

READ  2 món rau bị giới chuyên gia xếp vào danh sách gây ung thư bảng A

Nhóm nghiên cứu của McBride đã phát triển một thư viện về các thành phần hóa học có trong mùi thân thể của động vật. Jessica Zung, nghiên cứu sinh khi tới đây, cho biết: “Những dữ liệu đó không có sẵn nên chúng tôi tự tích lũy và xây dựng nó”.

Zung cho biết sau khi so sánh các dữ liệu tích lũy, kết quả cho thấy Decanal, một hợp chất đơn giản và phổ quát có nhiều hơn trong da người so với các động vật khác.

Đây là hợp chất tương đối phức tạp. Một nghiên cứu từ những năm 1970 cho thấy khi một thành phần có trong lớp dầu tự nhiên của da người là axit sapienic bị loại bỏ, decanal sẽ sót lại. Loại axit sapienic này chỉ có ở người..

Để hiểu đúng đắn cách muỗi định vị con mồi bằng mùi hương, các nhà khoa học đã lai tạo loài muỗi Aedes aegyti chuyển đổi gene để quan sát cụ thể hoạt động của các tế bào thần kinh khi loài muỗi này xúc tiếp với mùi của nhân loại và động vật.

McBride cho biết: “Có một loại tế bào thần kinh phản ứng mạnh mẽ với cả mùi của người và động vật. Một loại tế bào khác phản ứng mạnh hơn với mùi của người so với của động vật”. Vì vậy, cơ chế hoạt động có thể chỉ đơn giản là não của muỗi sẽ so sánh nhị loại tế bào thần kinh này với nhau.

READ  nhị tí xíu song sinh nao nức ăn bát cháo trước tiên sau mổ

Hải Chi (Theo CNN)

About Mai Nguyen Anh

Check Also

Thời điểm tốt nhất để quan hệ tình dục sau kỳ kinh nguyệt

Câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản nhưng lại nhận được sự quan tâm của …