thử thách khi triển khai hộ chiếu vaccine

đoạn đường hiện thực hóa hộ chiếu vaccine gặp phải rào cản từ kỹ thuật cho tới khoa học, đạo đức, chính trị và pháp lý.

“Hộ chiếu vaccine” hay giấy chứng thực tiêm chủng vaccine Covid-19 được coi là “ánh sáng cuối đường hầm” cho tự do đi lại toàn cầu. Dù một số quốc gia đang hứng khởi thảo luận vấn đề này, giới chuyên gia cho rằng quãng đường tới với hộ chiếu vaccine còn phức tạp và phức tạp.

Họ nhận định hộ chiếu vaccine có thể khiến nhiều người dân chủ quan khi vận chuyển, trong bối cảnh hiệu quả vaccine Covid-19 với biến thể còn chưa rõ ràng. Nó còn khoét sâu sự thiếu công bình vốn có, khi nhiều nước giàu đã đặt mua và tích trữ vaccine từ thời đoạn thử nghiệm.

“Tôi nghĩ chúng hữu ích về lâu dài, nhưng có một số rủi ro trước mắt và các chứng cứ khoa học chống lại ý tưởng này. Tôi cũng nhận thấy các mối nguy về đạo đức”, tiến sĩ Deepti Gurdasani, chuyên gia dịch tễ học lâm sàng tại Đại học Queen Mary ở London, nói. “Chúng ta chưa biết nhiều về hiệu quả của vaccine trong việc ngăn ngừa các ca nhiễm biến thể và không triệu chứng”.

Trong tuyên bố hồi cuối tháng 1, Tổ chức Y tế toàn cầu (WHO) cho biết nhà chức trách “không nên yêu cầu chứng thực tiêm phòng hoặc miễn nhiễm như một điều kiện nhập cảnh” vì “hiệu quả vaccine vẫn còn là ẩn số”.

READ  Trung Quốc muốn tiêm chủng 40% dân số

Thực tế, sau khi tiêm vaccine Pfizer hoặc Moderna, thân thể cần từ 8 tới 10 ngày để sản sinh kháng thể. Trong thời kì đó, người sử dụng vẫn có thể nhiễm nCoV hoặc truyền bệnh cho người khác. Đây là điều tương đối chung, song sẽ làm phức tạp hóa nỗ lực triển khai hộ chiếu vaccine. không chỉ có thế, các nhà khoa học cũng chưa rõ miễn nhiễm do vaccine tạo ra có thể duy trì trong bao lâu.

Các biến thể của từng khu vực cũng tác động tới tác dụng của vaccine. Biến thể Nam Phi chứa đột biến có năng lực trốn tránh hệ miễn nhiễm. Đầu tháng 2, giới chức châu lục này đã tạm dừng phân phối vaccine AstraZeneca sau khi nghiên cứu cho thấy nó ít có tác dụng trước biến thể. Chuyên gia lo ngại đưa hộ chiếu tiêm chủng vào sử dụng trên toàn cầu khi các loại vaccine có hiệu quả chưa nhất quán có thể khiến đại dịch diễn biến phức tạp hơn.

Về khía cạnh đạo đức, hộ chiếu vaccine có thể dẫn tới phân biệt giữa người đã tiêm và chưa tiêm chủng.

thông tin của Economist Intelligence Unit công bố hồi tháng trước dự đoán phần lớn dân số trưởng thành của nước phong lưu sẽ được tiêm phòng giữa năm tới. trái lại, mốc thời kì này kéo dài tới năm 2023 đối với quốc gia thu nhập trung bình và năm 2024 với nước thu nhập thấp. Điều này nhấn mạnh khoảng cách về vaccine giữa các nền kinh tế.

READ  Kịch phiên bản 80.000 F0 ở TP HCM

“Cái gọi là hộ chiếu vaccine đảm bảo người đã miễn nhiễm với Covid-19 có thể trở lại cuộc sống chung. Vậy điều gì xảy ra với những người khác?”, Liberty – Hội đồng Quốc gia về Tự do Dân sự của Anh, đặt câu hỏi.

“Có rất nhiều đề xuất về hộ chiếu vaccine. Một số cho rằng nên sử dụng hạn chế để du lịch nước ngoài, số khác thì kém cụ thể hơn. Hàng loạt ý tưởng công nghệ được đưa ra, từ mã QR tới ứng dụng, thậm chí thẻ vật lý. Song điều nhưng mọi đề xuất đều bỏ qua, đó là không một loại hộ chiếu, chứng thực nào không vi tội nhân quyền”, hội đồng nhận định.

Lawrence Gostin, giáo sư Đại học Georgetown kiêm Giám đốc Trung tâm Hợp tác về Luật Y tế Quốc gia và Toàn cầu của Tổ chức y tế toàn cầu (WHO), phân tích thêm: “Một cuộc khủng hoảng đạo đức rất lớn sẽ nổ ra toàn cầu khi những nước có thu nhập cao như Israel, Mỹ hay châu Âu có năng lực đạt được miễn nhiễm tập thể vào cuối năm nay. Nhưng với các nước nghèo, nhiều phần người dân sẽ không được tiêm vaccine trong nhiều năm nữa. Chúng ta có thực sự muốn ưu tiên cho những người vốn đã có rất nhiều đặc quyền không?”.

Thẻ xanh kèm mã QR chứng nhận người dân đã tiêm chủng Covid-19, ngày 3/3 tại Isreal. Ảnh: AFP

Thẻ xanh kèm mã QR chứng thực người dân đã tiêm chủng Covid-19, ngày 3/3 tại Isreal. Ảnh: AFP

Thực tế, hộ chiếu vaccine chưa được chuẩn hóa giữa các quốc gia. Tiến trình đồng bộ hóa loại hồ sơ này trên toàn cầu có thể gặp phải thử thách về pháp lý, song song dấy lên lo ngại về quyền truy cập dữ liệu cá nhân.

READ  Sáng 14/3, VN không ca mắc COVID-19, TG đã có hơn 120 triệu ca

Nhóm Ứng phó nguy cấp Covid-19 của Hiệp hội hoàng tộc, Học viện Khoa học Quốc gia Anh, nêu ra 12 điều kiện cần đảm bảo nếu muốn triển khai hộ chiếu vaccine. Nhóm yêu cầu đặt ra tiêu chuẩn chung quốc tế, an toàn dữ liệu cá nhân, phục vụ tiêu chuẩn pháp lý và đạo đức, điều chỉnh sự khác nhau về hiệu quả của vaccine và những thay đổi của chúng khi gặp biến thể mới.

“Hiểu hộ chiếu vaccine có thể sử dụng làm gì là câu hỏi cơ phiên bản. Đó là hộ chiếu theo nghĩa đen, cho phép đi lại giữa các nước hay được sử dụng trong nước, cho phép người dân làm mọi trật tự do hơn?”, giáo sư Melinda Mills, giám đốc Trung tâm Khoa học Nhân khẩu học Leverhulme tại Đại học Oxford, cho biết.

“Chúng ta cần có cuộc thảo luận sâu rộng hơn về nhiều khía cạnh của hộ chiếu vaccine, từ khoa học miễn nhiễm tới quyền riêng tư, các thử thách kỹ thuật, đạo đức và tính hợp pháp của nó”, ông nói thêm.

Thục Linh (Theo CTV, CNBC, CNN, AFP)

About Mai Nguyen Anh

Check Also

Hóa ra 3 loại thịt này chính là “thuốc bổ thượng hạng” của Đông y

Kẻ thù lớn nhất của phụ nữ là lão hóa, vì nó là gốc rễ …