Người Việt bỏ tiền túi cho y tế cao gấp đôi khuyến cáo

Người dân phải tự chi 43% trong tổng chi tiêu y tế, cao gấp nhị lần khuyến cáo của Tổ chức Y tế toàn cầu (WHO).

“Đây là tỷ trọng khá cao so với nhiều nước. Tại các quốc gia phát triển, tỷ trọng này chỉ 24%. Chi tiền túi cao khiến nhiều gia đình bị nghèo hóa hoặc tái nghèo sau điều trị”, ông Lê Văn Khảm, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế cho biết tại hội thảo về cơ chế tài chính trong chăm sóc sức khỏe, ngày 6/4.

Mỗi người Việt khám bệnh trung bình 2,1 lần một năm với số tiền bình quân 129 USD một người (tương đương 3 triệu đồng), trong đó 35-37% là tiền thuốc (khoảng 1,1 triệu đồng). VN có gần 91% người dân tham gia bảo hiểm y tế (BHYT). Tuy nhiên, dù có thẻ BHYT, chi tiêu y tế từ tiền túi hộ gia đình vẫn chiếm 43-44%.

Với mức chi này, VN đứng trên Lào, Campuchia, Myanmar, dưới Indonesia, Philippines, Thái Lan, Malaysia.

“Mục tiêu tới năm 2025, mức chi tiền túi từ hộ gia đình giảm xuống còn dưới 35% và tới năm 2030 còn dưới 30%. Tuy nhiên, đây là thử thách rất lớn, vài năm qua chưa có thay đổi nhiều”, ông Khảm nói.

Theo ông Khảm, để giảm chi tiền túi, người dân cần điều chỉnh tăng mức đóng để mở rộng hơn nữa phạm vi chi trả, mở rộng quyền lợi khi khám chữa bệnh. Tăng mức đóng có thể từ nguồn quốc gia tương trợ, nguồn thu nhập doanh nghiệp và từ tiền lương của người dân. Mức đóng BHYT ngày nay là 4,5% lương cơ sở.

READ  người thân bệnh nhân 'thất nghiệp'

“Tăng lên bao nhiêu xác suất lương cơ sở, tăng đối tượng nào trước, cần có nghiên cứu, tính toán thận trọng theo lộ trình”, ông Khảm nói.

Ông Khảm cũng nhấn mạnh khi tăng mức đóng phải kiểm soát chi tiêu hiệu quả tại các bệnh viện. Hiện, BHYT đang chi trả theo phí dịch vụ, tức bệnh nhân sử dụng dịch vụ nào trả dịch vụ đó. Song, phương thức này luôn tiềm tàng nguy cơ ngày càng tăng chi tiêu do các cơ sở y tế luôn nỗ lực cung ứng thật nhiều dịch vụ để lấy tiền từ BHYT.

Từ ngày 1/7, Bộ Y tế sẽ ứng dụng phương thức chi trả theo chẩn đoán với bệnh nhân nội trú, xác định trước số tiền cho mỗi chẩn đoán bệnh. Khi đó, chưng sĩ sẽ cân đối chỉ định để sử dụng dịch vụ hợp lý nhất, tiết kiệm chi tiêu. Vừa qua, mô hình này đã được Bộ Y tế thí điểm tại các tỉnh như Quảng Ninh, Yên Bái, Cần Thơ, hiệu quả tốt.

Người dân xếp hàng thanh toán viện phí. Ảnh: Văn Cương.

Người dân xếp hàng tính sổ viện phí. Ảnh: Văn Cương.

Chuyên gia tài chính y tế từ WHO nhận định, cách đây 10 năm, mức bao phủ BHYT của VN chỉ 50% và mức chi tiền túi khoảng 49%. Hiện, mức bao phủ đã tới 91%, chi tiền túi của người dân phải giảm tương ứng, song thực tế đang giảm rất lững lờ, thậm chí tăng nhẹ lên gần 45% trong năm 2020.

READ  Khám qua màn hình cho bệnh tư cách hàng trăm km

Quỹ BHYT của VN đang sử dụng chưa hợp lý, có tình trạng “tiền ít nhưng tiêu hoang”. Việc xem xét tăng mức phí cũng là một giải pháp nhưng tăng mức đóng nhưng không sử dụng dịch vụ hợp lý thì cũng vô nghĩa, chuyên gia này nhận định.

Hiện nay, nhiều người dân mắc bệnh thông thường cũng tới các bệnh viện lớn khám chữa bệnh, làm tăng chi tiêu y tế. Song, không thể đổ lỗi do người dân thích dồn lên tuyến trên, bởi vì thực tế nhiều thuốc thiết yếu ở tuyến dưới không đủ, trong khi bệnh viện tuyến trên thì luôn có sẵn. vì thế, người dân sẵn sàng vượt tuyến.

Trung bình mỗi năm, quỹ BHYT của VN đang chi khoảng 100.000-120.000 tỷ đồng cho khám chữa bệnh. tư năm qua, mức thu đang thấp hơn mức chi, quốc gia phải sử dụng tới quỹ dự phòng để duy trì hoạt động. Nay, số tiền trong quỹ này còn khoảng 35.000 tỷ đồng.

Lê Nga